เม็ดเงิน 1,000 ล้านดอลลาร์ หรือราว 3.5 หมื่นล้านบาทที่ Google ประกาศลงทุนสร้างดาต้าเซ็นเตอร์ในไทย ได้ถูกขนานนามว่าเป็นเครื่องยนต์ใหม่ของเศรษฐกิจไทย และยังสอดคล้องกับนโยบายรัฐในช่วงนั้นที่ต้องการมุ่งสู่ Cloud First เร่งเครื่องเศรษฐกิจดิจิทัล
ผ่านไปสองปี มุมมองคนไทยเปลี่ยนไป ดาต้าเซ็นเตอร์กำลังถูกตั้งคำถามอย่างหนักว่าเป็นอนาคตของประเทศจริงไหม สร้างงานสร้างอาชีพได้สักกี่ตำแหน่ง จะเข้ามาแย่งทรัพยากรน้ำหรือไม่ เพราะดาต้าเซ็นเตอร์ใช้น้ำในการระบายความร้อนสูงมาก
ความกดดันนี้เกิดขึ้นพร้อมๆ กันกับกระแสต่อต้านดาต้าเซ็นเตอร์ทั่วโลก มีการเชื่อมโยงกระแสการใช้ AI ที่ใช้พลังประมวลผลสูงเข้ากับความกังวลทางสิ่งแวดล้อม บางประเทศจำกัดการสร้าง รวมถึงไทยด้วย โดยมาตรการไทยล่าสุด (ส.ค. 2569) คือ
- แยกกลุ่มดาต้าเซ็นเตอร์ออกจากค่าไฟบ้านเรือน
- ผู้ประกอบการต้องวางเงินค้ำประกันการใช้ระบบส่งไฟฟ้า
- กำหนดอัตราค่าน้ำใหม่สำหรับผู้ใช้รายใหญ่
- จำกัดพื้นที่ จัดโซนใหม่
ทีมงาน SPIN9 พูดคุยกับ จิรเดช จาตุรวิทย์ หัวหน้าฝ่ายกิจการภาครัฐและนโยบายสาธารณะ Google Cloud ประเทศไทยถึงบทบาทของดาต้าเซ็นเตอร์ของ Google ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้ลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์รายใหญ่ในไทย
จิรเดช เริ่มต้นด้วยการเน้นย้ำความสำคัญของดาต้าเซ็นเตอร์ ว่าจริงๆ แล้วดาต้าเซ็นเตอร์เป็นโครงสร้างพื้นฐานในบริการดิจิทัลที่คนใช้ทุกวันและเป็นสาธารณูปโภคดิจิทัลรองรับระบบฉุกเฉินและฐานข้อมูลสุขภาพ 24 ชม. การตั้งดาต้าเซ็นเตอร์ในไทย (ชลบุรี) ช่วยลดระยะเวลาส่งข้อมูล ทำให้เน็ต แอป และ AI ตอบสนองเร็วขึ้น การมีดาต้าเซ็นเตอร์ในประเทศยังช่วยให้ภาครัฐ สถาบันการเงิน และเอกชนไทยจัดเก็บและประมวลผลข้อมูลภายในประเทศ เพื่อใช้งาน Google Cloud ได้อย่างสอดคล้องกับกฎหมายคุ้มครองข้อมูล
ความคืบหน้าโครงการดาต้าเซ็นเตอร์ที่จังหวัดชลบุรียังอยู่ระหว่างก่อสร้าง ซึ่งโดยเฉลี่ยแล้วจะใช้เวลารวมประมาณ 3-5 ปี เท่ากับว่าตอนนี้ดำเนินการมาได้เกือบครึ่งทางแล้ว อย่างไรก็ตาม Google ไม่ได้บอกกรอบเวลาที่แน่ชัดว่าคืบหน้าไปกี่เปอร์เซนต์
ในช่วงเวลาก่อสร้างนี้ Google เลือกใช้บริษัทผู้รับเหมาที่เป็นคนไทยทั้งหมด 100% มีการจ้างงานแรงงานก่อสร้างชาวไทยเฉลี่ยสูงถึง 4,200 คนต่อปีในเฟสนี้ แต่ตัวเลขดังกล่าวเป็นเพียงการจ้างงานชั่วคราว เมื่อก่อสร้างเสร็จสิ้น การจ้างงานทักษะสูงและมีมูลค่าสูงจะเริ่มขึ้น .
Google ชี้แจงว่าดาต้าเซ็นเตอร์ไม่ใช่โครงการประเภทที่เข้ามาตั้งเสร็จเปิดใช้งานเพียง 1-2 ปีแล้วก็ย้ายหายไป แต่การลงทุนของ Google เป็นการตั้งฐานปฏิบัติการขั้นต่ำ 20 ปี ซึ่งดาต้าเซ็นเตอร์ Google แห่งแรกในสหรัฐ จนถึงตอนนี้ก็ยังไม่เคยปิดตัวลง
ซึ่งภายในระยะเวลากว่า 20 ปีนี้ จะสามารถสร้างงานที่มั่นคงได้จริง ตำแหน่งงานจะถูกเปลี่ยนผ่านจากกลุ่มแรงงานก่อสร้าง ไปสู่กลุ่มงานประจำที่มีทักษะสูง ซึ่งต้องการบุคลากรดูแลอย่างต่อเนื่องในระยะยาว ไม่ว่าจะเป็น วิศวกรไฟฟ้า และวิศวกรเครื่องกล ผู้ดูแลระบบทำความเย็นและระบบน้ำ ผู้จัดการด้านโลจิสติกส์ และผู้เชี่ยวชาญด้านสิ่งแวดล้อม ผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาชุมชน งานเหล่านี้ถือเป็นงานที่มั่นคง มีรายได้สูง และเป็นโอกาสสำคัญในการถ่ายทอดองค์ความรู้และอัปสกิลระดับโลกให้กับแรงงานไทยถึง 50-60% จากทักษะเดิมที่มีอยู่
จากคำกล่าวอ้างของจิรเดช บอกว่า “ตอนนี้ Google ได้เริ่มจ้างงานพนักงานชาวไทยในตำแหน่งหัวหน้าทีมและผู้จัดการด้านระบบปฏิบัติการและการก่อสร้างเข้ามาร่วมงานแล้วจำนวนมาก” (ไม่ระบุจำนวน)
และเพื่อให้มีบุคลากรรองรับอุตสาหกรรมในระยะยาว ตอนนี้ Google ต้องไปร่วมมือกับสถาบันการศึกษาและวิทยาลัยอาชีวศึกษาในโซนภาคตะวันออกโดยเฉพาะในชลบุรีซึ่งเป็นพื้นที่ตั้งโครงการเพื่อเตรียมพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมทักษะดิจิทัลและการบริหารจัดการ ดาต้าเซ็นเตอร์เพื่อสร้างโอกาสให้คนในท้องถิ่นได้รับประโยชน์จากการจ้างงานทักษะสูงเหล่านี้โดยตรง
สำหรับประเด็นน้ำ ไฟ ความร้อน ซึ่งเป็นประเด็นใหญ่ที่ทำให้ดาต้าเซ็นเตอร์ถูกตั้งคำถามอย่างหนักในขณะนี้ Google มีเป้าหมายคืนน้ำคืนสู่ธรรมชาติและชุมชน 120% ดึงน้ำไปใช้เท่าใด จะต้องส่งน้ำสะอาดคืนให้ได้มากกว่าที่ใช้ 120% ซึ่งทำผ่านโครงการพัฒนาแหล่งน้ำ เช่น
- ไต้หวัน: ทำระบบน้ำหยดแม่นยำสูงร่วมกับเกษตรกรนาข้าวเพื่อลดการสูญเสียน้ำจากการระเหย
- มาเลเซีย: ดำเนินการฟื้นฟูสภาพทะเลสาบ
- เบลเยียม: นำเทคโนโลยีมาใช้ตรวจจับรอยรั่วซึมในระบบส่งน้ำ
- สิงคโปร์: พัฒนาสภาพน้ำร่วมกับ Botanic Garden
- ประเทศไทย: มีทีมงานด้านน้ำและชุมชนคอยเข้าพื้นที่ชลบุรี เพื่อออกแบบโครงการที่สอดคล้องกับพื้นที่
ดาต้าเซ็นเตอร์ในไทยจะใช้ระบบ Water Cooling ในการกักเก็บความร้อนจากเซิร์ฟเวอร์ ซึ่งปกติอาจร้อนถึง 47 องศาเซลเซียส โดยอุณหภูมิของลมที่ถูกปล่อยออกจากระบบระบายความร้อนของ Google จะถูกควบคุมให้อยู่ที่ประมาณ 27 องศาเซลเซียส ซึ่งเทียบเท่าอุณหภูมิอากาศปกติในวันนั้น ๆ จึงไม่มีการเป่าลมร้อนที่เป็นมลพิษหรือรบกวนสิ่งแวดล้อมภายนอก
การใช้ไฟฟ้า Google ยืนยันว่าจะรับผิดชอบและออกค่าใช้จ่ายทั้งหมดในส่วนโครงสร้างพื้นฐานด้านไฟฟ้าที่ตนเองต้องใช้ การเดินสายส่งไฟฟ้าแรงสูง หรือการสร้างสถานีไฟฟ้าแรงสูงย่อย มูลค่าหลายร้อยล้านบาท เพื่อป้องกันไม่ให้ภาระทางการเงินถูกส่งต่อไปยังประชาชน
ทั้งหมดนี้ก็คือคำมั่นสัญญาจาก Google ทั้งการลงทุนระยะยาวเกิน 20 ปี การคืนน้ำ 120% การออกค่าโครงสร้างพื้นฐานไฟฟ้าเองไม่กระทบประชาชน และการยกระดับทักษะแรงงานไทย ซึ่งบทพิสูจน์ที่แท้จริงคงไม่ได้ตัดสินกันในวันนี้ แต่วัดจากความโปร่งใสตลอด 20 ปีต่อจากนี้
